กิจกรรมการเล่น...สำหรับเด็กปฐมวัย

         

           การเล่น เป็นกิจกรรมที่สำคัญอย่างยิ่งสำหรับเด็ก เพราะเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของเด็ก เป็นโอกาสที่เด็กจะได้เรียนรู้ประสบการณ์ต่าง ๆ ได้ด้วยตนเอง การเล่นยังเป็นกิจกรรมที่ให้ความสุข สนุกสนานเพลิดเพลินแก่เด็กโดยไม่มีการบังคับใด ๆ และยังเป็นวิธีการ หรือแนวทางที่เด็กจะช่วยให้ตนเองสามารถปรับตัว เปลี่ยนแปลงความคิด ความเข้าใจสิ่งแวดล้อมเพื่อให้สอดคล้องกับความเป็นจริงรอบ ๆ ตัว ให้เป็นผู้ที่มีความสามารถที่จะอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

กิจกรรมการเล่นมีประโยชน์ต่อเด็กในการส่งเสริมพัฒนาการเด็กทุกส่วน ดังนี้

  1. ด้านร่างกาย เด็กได้พัฒนากล้ามเนื้อเล็ก และกล้ามเนื้อใหญ่
  2. ด้านอารมณ์ - จิตใจ เด็กจะร่าเริงเบิกบาน มีอิสระในการเลือกเล่นสิ่งที่ตนสนใจ เด็กได้ระบายอารมณ์และความรู้สึกขณะเล่น ผ่อนคลายความตึงเครียด
  3. ด้านสังคม เด็กรู้จักตนเอง รู้จักบุคคลรอบด้าน (จากการเล่นสมมุติ) รู้จักเพื่อนที่เล่นด้วย ขณะเล่นเด็กได้มีโอกาสรู้จักบทบาทของตนเอง และผู้อื่น รู้จักการผ่อนปรน และรอคอย อดทนต่อความไม่สมหวัง รู้จักการแบ่งปัน รู้จักการร่วมมือกับคนอื่น เป็นต้น
  4. ด้านสติปัญญา เด็กได้หัดใช้ความคิด ตัดสินใจแก้ปัญหา ได้มีโอกาสสืบค้นหาคำตอบ หรือบางครั้งการเล่นทำให้เด็กได้สร้างความรู้ โดยไม่ต้องจัดกิจกรรมอย่างเป็นทางการ การเล่นจึงเป็นส่วนในการเสริมสร้างการเรียนรู้ของเด็ก

          ครอบครัวควรให้ความสำคัญกับการเล่นของเด็ก โดยเฉพาะการเล่นอย่างอิสระ ควรส่งเสริมให้ลูกได้เล่นโดยใช้จินตนาการของตัวเอง ซึ่งนอกจากเด็กจะเพลิดเพลินมีความสุขแล้ว ยังช่วยพัฒนาสมองของเด็กด้วย  เด็กปฐมวัยจะเล่น และสร้างแบบการเล่นของตนเองอยู่แล้ว แสดงความเป็นตัวเอง ตามธรรมชาติของเด็กวัยนี้เด็กจะเล่นอยู่ตลอดเวลา ไม่ว่าที่บ้าน หรือโรงเรียน จึงเป็นโอกาสที่ดี ที่ครอบครัวจะส่งเสริมการเจริญเติบโตของเด็กผ่านการเล่นด้วยความรัก และเข้าใจ เพื่อนเล่นของเด็กที่บ้าน คือ พ่อแม่ ญาติ พี่น้อง และเพื่อนบ้าน ลักษณะการเล่นที่บ้านของเด็กมีลักษณะสอดคล้องกับกิจกรรมเสรีที่โรงเรียน ครอบครัวสามารถสร้างกิจกรรมการเล่นให้แก่เด็กได้ง่าย ๆ เช่น การเล่นบทบาทสมมุติตามนิทาน เล่นต่อบล็อก เล่นน้ำ เล่นบ่อทราย พ่อแม่อาจหาทราย หาน้ำใส่กะละมัง หรืออ่าง พร้อมวัสดุตักดิน ตักน้ำ บริเวณภายในบ้านอาจจะจัดมุมหนังสือสำหรับเด็ก มุมดนตรี เป็นมุมส่งเสริมการทำกิจกรรมร่วมกันในครอบครัวได้ เพื่อส่งเสริมการเข้าสังคมของเด็กปฐมวัย

         การเลือกของเล่นจึงมีความสำคัญมากต่อพัฒนาการในแต่ละวัย เด็กในวัยแรกเกิด - 6 เดือน ควรเล่นของเล่นประเภทที่มีสีสันสดใส มีเสียง สามารถบีบแล้วเกิดเสียงได้ เช่น กล่องดนตรี โมบายกราฟฟิก  เด็กในวัย 6 – 12 เดือน ควรเล่นของเล่นที่มีผิวสัมผัสที่แตกต่างกัน ของเล่นประเภทฝึกการเคลื่อนไหวมือ นิ้วมือ และขา เช่น ลูกบอลนุ่ม ยางกัดรูปทรงต่างๆ เด็กในวัย 1 - 2 ขวบ ควรเล่นของเล่นประเภทพัฒนาการกล้ามเนื้อแขน ขาในการทรงตัว และการบังคับทิศทาง ประเภทส่งเสริมจินตนาการ เช่น ของเล่นประเภทลากจูง การปั้นดินน้ำมัน และเด็กในวัย 2 – 6 ขวบ  ควรเล่นของเล่นส่งเสริมพัฒนากล้ามเนื้อมือและการประสานสัมพันธ์ระหว่างตากับมือ เพื่อเตรียมความพร้อมด้านการเขียน เสริมความคิดและสติปัญญา เสริมบทบาทสมมุติ  เช่น ม้าโยก จักรยานสามล้อ ฝึกร้อยลูกปัด ชุดของเลียนแบบของจริง  เป็นต้น

         กิจกรรมการเล่นจึงเป็นกิจกรรมที่สอดคล้องกับธรรมชาติการเรียนรู้ของเด็ก คือ เด็กชอบเล่น และเรียนรู้สิ่งแปลกใหม่จากการเล่น และเด็กวัย 3 - 6 ปี เป็นช่วงการเตรียมความพร้อมเข้าสู่อนุบาล จึงต้องเรียนรู้ที่จะปรับตัวเข้าสู่สังคมของเด็กวัยก่อนเรียน

       กล่าวได้ว่าการเล่นมีอิทธิพลต่อการเรียนรู้ การพัฒนาแก่เด็กในด้านต่าง ๆ เช่น ด้านความคิด จินตนาการ ภาษา การเรียนรู้กฎระเบียบทางสังคม วัฒนธรรมซึ่งการเล่นจะดึงเอาความรู้สึกนึกคิดของเด็กออกมา และที่สำคัญการเล่นมีส่วนช่วยพัฒนาจิตใจของเด็กด้านการมีคุณธรรมจริยธรรมให้สูงขึ้นผ่านการเล่นที่ต้องมีการเอื้อเฟื้อแบ่งปันร่วมกัน รวมถึงพัฒนาการทางด้านสังคมด้วย เพราะการเล่นเด็กจะต้องมีปฏิสัมพันธ์กับบุคคลอื่นและสิ่งแวดล้อมรอบตัว

        ดังนั้น พ่อแม่ ผู้ปกครอง ครู หรือบุคคลอื่น ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการพัฒนาเด็ก ต้องให้ความสนใจ“การเล่น” และให้ความสำคัญกับการเล่นอย่างถูกต้องเหมาะสมเพื่อที่การเล่นจะได้เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาเด็กปฐมวัยต่อไป

 

 

 

 

 

 

 

อ้างอิง

ณัฐพร ไชยเดช. (2556).  การเล่นของเด็กปฐมวัย. สืบค้นเมื่อ 23 พฤศจิกายน 2559 จาก https://www.gotoknow.org/posts/466794.

สายพิณ. (2553). ความสำคัญของการเล่น. สืบค้นเมื่อ 25 พฤศจิกายน 2559 จาก https://www.gotoknow.org/posts/112496

เลขา ปิยะอัจฉริยะ. (2556). การเล่นเป็นเรียนของเด็ก. สืบค้นเมื่อ 28 พฤศจิกายน 2559 จาก http://www.childanddevelopment.com.

อมลวรรณ วีระธรรมโม. การเล่น : กิจกรรมเพื่อการส่งเสริมพัฒนาการสำหรับเด็กปฐมวัย. วารสารสำนักหอสมุดมหาวิทยาลัยทักษิณ. ปีที่5. ฉบับที่ 1 เลขหน้า : 77-86.

______. (2555). เรียนรู้ด้วยการเล่น. สืบค้นเมื่อ 28 พฤศจิกายน 2559 จาก http://pratumwai53.blogspot.com/2012/12/blog-post_7914.html.

______. (2557). ของเล่นเด็กวัยแรกเกิดถึง6ขวบ. สืบค้นเมื่อ 7 ธันวาคม 2559 จาก http://www.kasikornfoundation.org/TH/News/InterestingNews/Pages/InterNews2.aspx