วันมาฆบูชา หัวใจของพระพุทธศาสนา

 

 

 

 

ความหมายของวันมาฆ
      "มาฆะ" เป็นชื่อของเดือน 3 มาฆบูชานั้น ย่อมาจากคำว่า"มาฆบุรณมี" แปลว่าการบูชาพระในวันเพ็ญ เดือน 3 วันมาฆบูชาจึงตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 แต่ถ้าปีใดมีเดือน อธิกมาส คือมีเดือน 8 สองครั้ง วันมาฆบูชาก็จะเลื่อนไปเป็นวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 4 

 


ความสำคัญวันมาฆบูชาและประวัติวันมาฆบูชา
        ความสำคัญของวันมาฆบูชา คือเป็นวันที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดง "โอวาทปาฏิโมกข์" แก่พระสงฆ์เป็นครั้งแรก หลังจากตรัสรู้มาแล้วเป็นเวลา 9 เดือน ซึ่งหลักคำสอนนี้เป็นหลักการ และวิธีการปฏิบัติต่าง ๆ หากสรุปเป็นใจความสำคัญ จะมีเนื้อหาว่า

 

 

 

"ทำความดี ละเว้นความชั่ว ทำจิตใจให้บริสุทธิ์"

 

 

 

    เหตุที่พุทธศาสนิกชนถือว่า "วันมาฆบูชา" เป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนา เพราะมีเหตุการณ์พิเศษที่มาบรรจบกัน 4 ประการ หรือที่เรารู้จักกันดีว่า "จาตุรงคสันนิบาต" อันเป็นประดุจการปฐมนิเทศในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างเป็นทางการนั่นเอง

 

 

 

เหตุอัศจรรย์ในวันมาฆบูชา 4 ประการ
        1. เป็นวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำ ดวงจันทร์เสวยมาฆฤกษ์ (วันเพ็ญเดือน 3)
        2. มีพระสงฆ์จำนวน 1,250 รูป มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย ณ วัดเวฬุวัน เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ เพื่อสักการะพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
        3. ภิกษุที่มาประชุมในวันนั้นล้วนเป็นพระอรหันต์ทั้งหมด       

        4.พระภิกษุทั้งหมดเป็นผู้ที่ได้รับการบวชแบบเอหิภิกขุอุปสัมปทา ซึ่งพระพุทธเจ้าเป็นผู้บวชให้

 
สาระสำคัญของโอวาทปาฏิโมกข์     
    โอวาทปาฏิโมกข์ คือ หลักคำสอนอันเป็นหัวใจพระพุทธศาสนา ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงประทานในวันมาฆบูชา ประกอบด้วย หลักการ 3 อุดมการณ์ 4 และวิธีการ 6

 

หลักการ 3

 

หลักการ คือ หลักการดำเนินชีวิตที่ถูกต้องมี 3 ประการ ได้แก่

 

       1. การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้น การลดละเลิก ได้แก่ อกุศลกรรมบถ 10 ทางแห่งความชั่วมี 10 ประการ อันความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ

 

        2. การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่ กุศลกรรมบถ 10 เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี 10 ประกาศอันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ

 

        3. การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่ การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนิวรณ์ซึ่งเป็นเครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบมี 5 ประการ ได้แก่
            1. กามฉันทะ คือความพอใจในกาม
            2. พยาบาท คือความอาฆาตพยาบาท
            3. ถีนะมิทธะ คือความหดหู่ท้อแท้ ง่วงเหงาหาวนอน ขี้เกียจ
            4. อุทธัจจะ กุกกุจจะ คือความฟุ้งซ่าน รำคาญใจ
            5. วิจิกิจฉา คือความสงสัย  

 

  

 

อุดมการณ์ 4
อุดมการณ์ คือ เป้าหมายสูงสุดในการดำเนินชีวิต มี 4 ประการ ได้แก่
         1. ความอดทน ได้แก่ ความอดกลั้น ไม่ทำบาปทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ
         2. ความไม่เบียดเบียน ได้แก่ การงดเว้นจากการทำร้ายรบกวน หรือ เบียดเบียนผู้อื่น
         3. ความสงบ ได้แก่ ปฏิบัติตนให้สงบทั้งทางกาย ทางวาจา และทางใจ
         4. นิพพาน  ได้แก่ การดับทุกข์  ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนาเกิดขึ้นได้จากการดำเนินชีวิตตามมรรคมีองค์ 8

 

 

 

วิธีการ 6
วิธีการ คือ แนวทางปฏิบัติฝึกหัดขัดเกลาตนและการเผยแผ่พระพุทธศาสนามี 6 ประการ คือ 
      1. อนูปวาโท                 : ไม่ไปว่าร้ายกัน ผู้เผยแผ่คำสอนจะต้องไม่โจมตี ไม่นินทาใคร
      2. อนูปฆาโต                 : ไม่ไปล้างผลาญกัน ไม่เผยแผ่ศาสนาด้วยการฆ่า และต้องไม่ทำให้ใครเดือดร้อน
      3. ปาฏิโมกฺเข จ สํวโร       : สำรวมในพระปาฏิโมกข์ เว้นข้อที่ได้ตรัสห้ามไว้ และทำตามข้อที่ทรงอนุญาต
      4. มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ   : ต้องรู้จักประมาณในการกิน การใช้เครื่องอุปโภคบริโภคทุกอย่าง
      5. ปนฺตญฺจ สยนาสนํ        เลือกที่นั่งที่นอนในที่สงบ เพื่อให้ตนเองมีโอกาสในการบำเพ็ญเพียรเต็มที่
      6. อธิจิตฺเต จ อาโยโค       : ประกอบความเพียรในการทำใจหยุดนิ่งอยู่เสมอ มุ่งทำตนให้หลุดพ้นจากกิเลส

 

 

 

กิจกรรมต่างๆ ที่ควรปฏิบัติในวันมาฆบูชา

 

ช่วงเช้า : ไปทำบุญตักบาตร ไปวัดเพื่อฟังพระธรรมเทศนา หรือจัดสำรับคาวหวานไปทำบุญถวายภัตตาหาร

 

 

 

 

 

 

 

ช่วงบ่าย : ฟังพระแสดงพระธรรมเทศนา เจริญสมาธิภาวนา

 

 

ช่วงเย็น-ค่ำ : นำดอกไม้ ธูปเทียนไปเวียนเทียน 3 รอบที่พระอุโบสถโดยการเวียนเทียนนั้นจะเวียนขวา จำนวน 3 รอบ และช่วงเวลาที่เดินอยู่นั้นให้ระลึกถึง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์

 

      

 

 

 

 

      นอกจากนี้พุทธศาสนิกชนควรบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ตามสถานที่ต่าง ๆ และรักษาศีล สำหรับตามบ้านเรือน สถานที่ราชการ จะมีการประดับธงธรรมจักร เพื่อระลึกถึงวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา 

 

 

 

 

 

อ้างอิง

 

กัลยาณมิตร เพื่อนแท้สำหรับคุณ. วันมาฆบูชา. สืบค้นเมื่อ 6 มกราคม 2563,  จาก https://kalyanamitra.org

 

 มติชนออนไลน์. วันมาฆบูชาหัวใจพระพุทธศาสนา. สืบค้นเมื่อ 6 มกราคม 2563,  จากhttps://www.matichon.co.th

วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. วันมาฆบูชา. สืบค้นเมื่อ 6 มกราคม 2563,  จาก https://th.wikipedia.org